Hvernig persónuleiki er ólíkur eftir aldri og kyni: Big Five-niðurstöður 410.000 manns

Stutta svarið: Persónuleiki breytist með aldri í fyrirsjáanlega átt. Að meðaltali er eldra fólk samviskusamara, samvinnuþýðara og rólegra en yngra fólk og sækist minna eftir spennu. Konur skora hærra en karlar á samvinnuþýði og tilfinninganæmi á öllum aldri. Hér fyrir neðan getur þú borið saman hvaða tvo hópa sem er, með svörum 410.376 manns sem tóku sama próf og þú.

Helstu niðurstöður

• Með aldrinum hækka samviskusemi og samvinnuþýði en tilfinninganæmi lækkar. Fólk yfir 55 ára er greinilega samviskusamara en fólk á aldrinum 18–24 ára.
• Mesti aldursmunurinn er í spennuleit: löngunin í spennu og örvun minnkar jafnt og þétt frá unglingsárum.
• Víðsýni breytist varla með aldri að meðaltali.
• Konur skora hærra á samvinnuþýði (í meðallagi mikill munur) og tilfinninganæmi (lítill til í meðallagi mikill munur). Meðal þáttanna er mestur munur á tilfinningasemi, samúð, kvíða og viðkvæmni.
• Karlar skora örlítið hærra á vitsmunum, spennuleit og ákveðni, en þessi munur er lítill.
• Jafnvel þar sem munurinn er skýrastur skarast um 80% kvenna og karla. Hóparnir eru ólíkir að meðaltali, ekki einstaklingur fyrir einstakling.

Skoðaðu gögnin

Veldu tvo hópa og berðu saman meðalsnið þeirra. Súlurnar nota sama prósentukvarða og þín eigin niðurstaða, svo þú getur borið stigin þín saman við þá.

Hvaðan gögnin koma

Tölurnar koma úr rannsóknargögnum John A. Johnson fyrir IPIP-NEO-120, sömu 120 fullyrðingarnar og í prófinu okkar. Á árunum 2001 til 2011 tóku yfir 600.000 manns prófið á vefsíðu hans. Við notum þá 410.376 sem svöruðu öllum fullyrðingunum og flokkum þá eftir kyni og aldri (Johnson, 2014).

Tveir fyrirvarar skipta máli. Í fyrsta lagi er þetta fólk sem valdi sjálft að taka persónuleikapróf á netinu, aðallega á ensku og aðallega í Bandaríkjunum, Kanada, Bretlandi og Ástralíu. Það er ekki tilviljunarkennt úrtak þjóðarinnar. Í öðru lagi eru aldurshóparnir ólíkt fólk, ekki sama fólkið og fylgt er eftir yfir tíma. Hluti aldursmunarins getur því stafað af því að fólk ólst upp á ólíkum tímum.

Þess vegna býður IPIP-verkefnið, sem birtir fullyrðingarnar, ekki upp á opinber viðmið. Líttu á tölurnar sem vel grundaða mynd, ekki nákvæman mælikvarða fyrir eitthvert eitt land.

Persónuleikinn þroskast

Að samviskusemi og samvinnuþýði aukist og tilfinninganæmi minnki á fullorðinsárum er ein best staðfesta niðurstaða persónuleikarannsókna. Þetta er oft kallað þroskalögmálið: að meðaltali verður fólk ábyrgara, tillitssamara og tilfinningalega stöðugra þegar það tekur að sér vinnu, sambönd og fjölskyldu.

Munstrið takmarkast ekki við þessi gögn. Safngreining á 92 úrtökum þar sem sama fólki var fylgt eftir yfir tíma sýndi sömu stefnu breytinga, með mestu breytingunum á aldrinum 20 til 40 ára (Roberts, Walton & Viechtbauer, 2006). Rannsókn á yfir milljón manns á aldrinum 10 til 65 ára leiddi í ljós að breytingarnar hefjast seint á unglingsárum (Soto et al., 2011).

Meðaltölin fela mikinn mun milli einstaklinga. Margt ungt fólk er mjög samviskusamt og margt eldra fólk er eirðarlaust og sækist eftir spennu. Persónuleiki breytist líka af ásettu ráði: fólk sem vill breyta einhverjum eiginleika tekst það oft, að minnsta kosti að hluta.

Konur og karlar

Munurinn á konum og körlum í þessum gögnum er í samræmi við það sem stórar alþjóðlegar rannsóknir hafa fundið: konur skora hærra á samvinnuþýði og tilfinninganæmi, og munurinn á hinum þremur eiginleikunum er lítill. Þú getur lesið meira um rannsóknirnar, og hvers vegna munurinn er mestur í löndum með mest kynjajafnrétti, í Er persónuleiki kvenna ólíkur persónuleika karla?

Munurinn kemur einnig fram innan hvers aldurshóps. Berðu saman konur og karla á aldrinum 25–34 ára hér að ofan og þú sérð nánast sama munstur og fyrir alla aldurshópa saman.

Samvinnuþýði sýnir sama mun á öllum aldri. Tilfinninganæmi gerir það ekki: meðal fólks á aldrinum 18–34 ára fá konur um 7 prósentustigum hærri einkunn en karlar, en eftir 45 ára aldur er munurinn um helmingi minni. Veldu Konur og karlar í myndritinu „Persónuleiki eftir aldri“ hér að ofan og þú sérð hvernig línurnar tvær fyrir tilfinninganæmi færast nær hvor annarri.

Hvað þetta þýðir fyrir þína niðurstöðu

Niðurstaðan þín sýnir nú hundraðshlutamark undir hverjum eiginleika: hversu margir í hópi að eigin vali skoruðu lægra en þú. Hóparnir og gögnin eru þau sömu og hér. Hefur þú ekki tekið prófið enn? Það er ókeypis og tekur um það bil 10 mínútur.

Heimildir

• Johnson, J. A. (2014). Measuring thirty facets of the Five Factor Model with a 120-item public domain inventory: Development of the IPIP-NEO-120. Journal of Research in Personality, 51, 78–89. Gögn á OSF.
• Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2006). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25. doi:10.1037/0033-2909.132.1.1
• Soto, C. J., John, O. P., Gosling, S. D., & Potter, J. (2011). Age differences in personality traits from 10 to 65: Big Five domains and facets in a large cross-sectional sample. Journal of Personality and Social Psychology, 100(2), 330–348. doi:10.1037/a0021717
• International Personality Item Pool: Norms.