Δεκτικότητα στην εμπειρία

Η δεκτικότητα στην εμπειρία περιγράφει μια διάσταση του γνωστικού στυλ που διακρίνει τους ευφάνταστους, δημιουργικούς ανθρώπους από τους προσγειωμένους, συμβατικούς ανθρώπους.

Οι ανοιχτοί άνθρωποι είναι διανοητικά περίεργοι, εκτιμούν την τέχνη και είναι ευαίσθητοι στην ομορφιά. Σε σύγκριση με τους πιο κλειστούς ανθρώπους, τείνουν να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων τους. Τείνουν να σκέφτονται και να ενεργούν με ατομικιστικούς και μη συμβατικούς τρόπους. Οι διανοούμενοι συνήθως σημειώνουν υψηλή βαθμολογία στη δεκτικότητα στην εμπειρία· γι' αυτό ο παράγοντας αυτός έχει ονομαστεί και Καλλιέργεια ή Διανόηση.

Παρ' όλα αυτά, η διανόηση είναι μάλλον προτιμότερο να θεωρείται μία μόνο πτυχή της δεκτικότητας στην εμπειρία. Οι βαθμολογίες στη δεκτικότητα στην εμπειρία συνδέονται μόνο μετρίως με τα έτη εκπαίδευσης και με τις επιδόσεις σε τυποποιημένα τεστ νοημοσύνης.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του ανοιχτού γνωστικού στυλ είναι η ευχέρεια στη σκέψη με σύμβολα και αφαιρέσεις που απέχουν πολύ από τη συγκεκριμένη εμπειρία. Ανάλογα με τις ιδιαίτερες διανοητικές ικανότητες του ατόμου, αυτή η συμβολική σκέψη μπορεί να πάρει τη μορφή μαθηματικής, λογικής ή γεωμετρικής σκέψης, καλλιτεχνικής και μεταφορικής χρήσης της γλώσσας, σύνθεσης ή εκτέλεσης μουσικής, ή κάποιας από τις πολλές εικαστικές ή παραστατικές τέχνες.

Οι άνθρωποι με χαμηλή βαθμολογία στη δεκτικότητα στην εμπειρία τείνουν να έχουν περιορισμένα, συνηθισμένα ενδιαφέροντα. Προτιμούν το απλό, το ξεκάθαρο και το προφανές από το σύνθετο, το διφορούμενο και το λεπτό. Μπορεί να αντιμετωπίζουν τις τέχνες και τις επιστήμες με καχυποψία, θεωρώντας τις δυσνόητες ή χωρίς πρακτική χρησιμότητα. Οι κλειστοί άνθρωποι προτιμούν το οικείο από το καινούργιο· είναι συντηρητικοί και αντιστέκονται στην αλλαγή.

Η δεκτικότητα παρουσιάζεται συχνά ως πιο υγιής ή πιο ώριμη από τους ψυχολόγους, οι οποίοι είναι συχνά και οι ίδιοι ανοιχτοί στην εμπειρία. Ωστόσο, το ανοιχτό και το κλειστό στυλ σκέψης είναι χρήσιμα σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Το διανοητικό στυλ του ανοιχτού ανθρώπου μπορεί να εξυπηρετεί καλά έναν καθηγητή πανεπιστημίου, αλλά η έρευνα έχει δείξει ότι η κλειστή σκέψη συνδέεται με καλύτερη επαγγελματική απόδοση στην αστυνομία, στις πωλήσεις και σε αρκετά επαγγέλματα παροχής υπηρεσιών.

Φαντασία

Για τα ευφάνταστα άτομα, ο πραγματικός κόσμος είναι συχνά υπερβολικά απλός και συνηθισμένος. Όσοι έχουν υψηλή βαθμολογία σε αυτή την κλίμακα χρησιμοποιούν τη φαντασία ως τρόπο να δημιουργήσουν έναν πλουσιότερο, πιο ενδιαφέροντα κόσμο. Όσοι έχουν χαμηλή βαθμολογία είναι περισσότερο προσανατολισμένοι στα γεγονότα παρά στη φαντασία.

Καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα

Όσοι έχουν υψηλή βαθμολογία σε αυτή την κλίμακα αγαπούν την ομορφιά, τόσο στην τέχνη όσο και στη φύση. Αφήνονται εύκολα και απορροφώνται από καλλιτεχνικά γεγονότα και από τη φύση. Δεν είναι απαραίτητα καλλιτεχνικά καταρτισμένοι ή ταλαντούχοι, αν και πολλοί είναι. Τα καθοριστικά χαρακτηριστικά αυτής της κλίμακας είναι το ενδιαφέρον και η εκτίμηση για τη φυσική και την ανθρώπινη ομορφιά. Όσοι έχουν χαμηλή βαθμολογία δεν έχουν ιδιαίτερη αισθητική ευαισθησία ούτε ενδιαφέρον για τις τέχνες.

Συναισθηματικότητα

Τα άτομα με υψηλή συναισθηματικότητα έχουν καλή πρόσβαση στα συναισθήματά τους και επίγνωσή τους. Όσοι έχουν χαμηλή βαθμολογία έχουν μικρότερη επίγνωση των συναισθημάτων τους και τείνουν να μην τα εκφράζουν ανοιχτά.

Περιπετειώδες πνεύμα

Όσοι έχουν υψηλή βαθμολογία στο περιπετειώδες πνεύμα είναι πρόθυμοι να δοκιμάσουν νέες δραστηριότητες, να ταξιδέψουν σε ξένες χώρες και να ζήσουν διαφορετικά πράγματα. Βρίσκουν το οικείο και τη ρουτίνα βαρετά, και θα πάρουν έναν καινούργιο δρόμο για το σπίτι απλώς επειδή είναι διαφορετικός. Όσοι έχουν χαμηλή βαθμολογία τείνουν να νιώθουν άβολα με την αλλαγή και προτιμούν τις γνώριμες ρουτίνες.

Διανόηση

Η διανόηση και τα καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα είναι οι δύο πιο σημαντικές, κεντρικές πτυχές της δεκτικότητας στην εμπειρία. Όσοι έχουν υψηλή βαθμολογία στη διανόηση αγαπούν να παίζουν με ιδέες. Είναι ανοιχτοί σε νέες και ασυνήθιστες ιδέες και τους αρέσει να συζητούν διανοητικά ζητήματα. Απολαμβάνουν τους γρίφους, τα παζλ και τις σπαζοκεφαλιές. Όσοι έχουν χαμηλή βαθμολογία στη διανόηση προτιμούν να ασχολούνται με ανθρώπους ή με πράγματα παρά με ιδέες. Θεωρούν τις διανοητικές ασκήσεις χάσιμο χρόνου. Η διανόηση δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη νοημοσύνη. Είναι ένα διανοητικό στυλ, όχι μια διανοητική ικανότητα, αν και όσοι έχουν υψηλή βαθμολογία στη διανόηση σημειώνουν ελαφρώς υψηλότερες επιδόσεις σε τυποποιημένα τεστ νοημοσύνης από όσους έχουν χαμηλή.

Φιλελευθερισμός

Ο ψυχολογικός φιλελευθερισμός αναφέρεται στην ετοιμότητα να αμφισβητεί κανείς την εξουσία, τις συμβάσεις και τις παραδοσιακές αξίες. Στην πιο ακραία του μορφή, μπορεί να εκφράζεται ακόμη και ως ανοιχτή εχθρότητα προς τους κανόνες, συμπάθεια προς όσους παραβαίνουν τον νόμο και αγάπη για την ασάφεια, το χάος και την αταξία. Οι ψυχολογικά συντηρητικοί προτιμούν την ασφάλεια και τη σταθερότητα που φέρνει η προσήλωση στην παράδοση. Ο ψυχολογικός φιλελευθερισμός και συντηρητισμός δεν ταυτίζονται με την πολιτική τοποθέτηση, αλλά σίγουρα κλίνουν τα άτομα προς ορισμένα πολιτικά κόμματα.