Բարեխղճություն

Բարեխղճությունը վերաբերում է նրան, թե ինչպես ենք մենք վերահսկում, կարգավորում և ուղղորդում մեր մղումները։

Մղումներն ինքնին վատ բան չեն. երբեմն ժամանակի սղությունն ակնթարթային որոշում է պահանջում, և առաջին մղումով գործելը կարող է արդյունավետ արձագանք լինել։ Բացի այդ, խաղի, ոչ թե աշխատանքի պահերին ինքնաբուխ և իմպուլսիվ գործելը կարող է զվարճալի լինել։ Իմպուլսիվ մարդիկ ուրիշների աչքին կարող են երևալ որպես վառ, հաճելի շրջապատ և էքսցենտրիկ անձինք։

Այդուհանդերձ, մղումներով գործելը կարող է մի շարք ձևերով դժվարությունների հանգեցնել։ Որոշ մղումներ հակասոցիալական են։ Անվերահսկելի հակասոցիալական արարքները ոչ միայն վնասում են հասարակության մյուս անդամներին, այլև կարող են հատուցման հանգեցնել նման իմպուլսիվ արարքներ կատարողի համար։ Իմպուլսիվ արարքների մեկ այլ խնդիր այն է, որ դրանք հաճախ անմիջական բավարարում են տալիս, բայց անցանկալի երկարաժամկետ հետևանքներ են ունենում։ Օրինակներ են չափից դուրս շփումները, որոնք աշխատանքից ազատվելու են հանգեցնում, վիրավորանքը, որն ավերում է կարևոր հարաբերություն, կամ հաճույք պատճառող թմրանյութերի օգտագործումը, որն ի վերջո քայքայում է առողջությունը։

Իմպուլսիվ վարքը, նույնիսկ երբ լրջորեն կործանարար չէ, էապես նվազեցնում է մարդու արդյունավետությունը։ Իմպուլսիվ գործելը թույլ չի տալիս դիտարկել գործողության այլընտրանքային ուղիները, որոնցից որոշներն ավելի խելամիտ կլինեին, քան իմպուլսիվ ընտրությունը։ Իմպուլսիվությունը նաև շեղում է մարդկանց այն նախագծերից, որոնք քայլերի կամ փուլերի կազմակերպված հաջորդականություն են պահանջում։ Ուստի իմպուլսիվ մարդու ձեռքբերումները փոքր են, ցրված և անհետևողական։

Խելքի բնորոշ հատկանիշը, որն, ըստ էության, մարդուն տարբերում է ավելի վաղ կենսաձևերից, մղումով գործելուց առաջ ապագա հետևանքների մասին մտածելու ունակությունն է։ Խելամիտ գործունեությունը ներառում է երկարաժամկետ նպատակների շուրջ մտորելը, դեպի այդ նպատակները տանող ուղիների կազմակերպումն ու պլանավորումը և նպատակներին հետևողականորեն ձգտելը՝ չնայած հակառակը թելադրող կարճատև մղումներին։ Այն միտքը, որ խելքը ներառում է մղումների վերահսկում, լավ է արտահայտում «խոհեմություն» եզրը՝ Բարեխղճության ոլորտի այլընտրանքային անվանումը։ Խոհեմ նշանակում է և՛ իմաստուն, և՛ զգուշավոր։

Բարեխղճության սանդղակով բարձր միավորներ ունեցող մարդիկ, իրոք, ուրիշների կողմից ընկալվում են որպես խելացի։ Բարձր բարեխղճության առավելություններն ակնհայտ են։ Բարեխիղճ մարդիկ խուսափում են դժվարություններից և բարձր հաջողությունների են հասնում նպատակասլաց պլանավորման և հաստատակամության շնորհիվ։ Ուրիշները նրանց նաև դրական են գնահատում՝ որպես խելացի և հուսալի մարդկանց։ Բացասական կողմն այն է, որ նրանք կարող են լինել կոմպուլսիվ պերֆեկցիոնիստներ և աշխատանքով մոլուցքված մարդիկ։ Ավելին, չափազանց բարեխիղճ մարդիկ կարող են համարվել կաղապարված և ձանձրալի։

Անբարեխիղճ մարդկանց կարող են քննադատել անհուսալիության, փառասիրության պակասի և սահմանված շրջանակներից դուրս գալու համար, բայց նրանք բազմաթիվ կարճատև հաճույքներ կապրեն, և նրանց երբեք կաղապարված չեն անվանի։

Ինքնաարդյունավետություն

Ինքնաարդյունավետությունը նկարագրում է վստահությունը գործերն իրականացնելու սեփական ունակության հանդեպ։ Բարձր միավորներ ունեցողները հավատում են, որ ունեն հաջողության հասնելու համար անհրաժեշտ խելք (ողջամտություն), մղում և ինքնատիրապետում։ Ցածր միավորներ ունեցողներն իրենց արդյունավետ չեն զգում և կարող են զգալ, որ չեն վերահսկում իրենց կյանքը։

Կարգուկանոն

Կարգուկանոնի բարձր միավորներ ունեցող մարդիկ լավ կազմակերպված են։ Նրանք սիրում են ապրել ըստ սահմանված կարգի և ժամանակացույցի։ Նրանք ցուցակներ են պահում և պլաններ են կազմում։ Ցածր միավորներ ունեցողները սովորաբար անկազմակերպ և ցրված են։

Պարտաճանաչություն

Այս սանդղակն արտացոլում է մարդու պարտքի և պարտավորության զգացման ուժը։ Այս սանդղակով բարձր միավորներ ունեցողները բարոյական պարտավորության ուժեղ զգացում ունեն։ Ցածր միավորներ ունեցողների համար պայմանագրերը, կանոններն ու կանոնակարգերը չափազանց կաշկանդող են։ Նրանց, ամենայն հավանականությամբ, կհամարեն անհուսալի կամ նույնիսկ անպատասխանատու։

Նվաճումների ձգտում

Այս սանդղակով բարձր միավորներ ունեցող անհատները ջանասիրաբար ձգտում են գերազանցության։ Հաջողակ ճանաչվելու մղումը նրանց պահում է իրենց բարձր նպատակների ճանապարհին։ Նրանք հաճախ կյանքում ուղղվածության ուժեղ զգացում ունեն, բայց չափազանց բարձր միավորները կարող են նշանակել չափից դուրս միակողմանիություն և աշխատանքով տարվածություն։ Ցածր միավորներ ունեցողները բավարարվում են նվազագույն աշխատանքով և ուրիշների աչքին կարող են ծույլ թվալ։

Ինքնակարգապահություն

Ինքնակարգապահությունը, որը շատերն անվանում են կամքի ուժ, դժվար կամ տհաճ գործերը մինչև ավարտը շարունակելու ունակությունն է։ Բարձր ինքնակարգապահություն ունեցող մարդիկ կարողանում են հաղթահարել գործը սկսելու դժկամությունը և շեղող գործոններին չնայած չշեղվել ճանապարհից։ Ցածր ինքնակարգապահություն ունեցողները հետաձգում են գործերը և վատ են հասցնում դրանք ավարտին՝ հաճախ չավարտելով առաջադրանքները, նույնիսկ այն առաջադրանքները, որոնք շատ են ուզում ավարտել։

Զգուշավորություն

Զգուշավորությունը նկարագրում է գործելուց առաջ հնարավորությունները կշռադատելու հակումը։ Զգուշավորության սանդղակով բարձր միավորներ ունեցողները որոշումներ կայացնելիս չեն շտապում։ Ցածր միավորներ ունեցողները հաճախ ասում կամ անում են առաջին իսկ բանը, որ մտքով անցնում է՝ առանց կշռադատելու այլընտրանքները և դրանց հավանական հետևանքները։