Svona lítur samanburður út.

Víðsýnt fólk er vitsmunalega forvitið, kann að meta list og er næmt fyrir fegurð. Í samanburði við lokaðra fólk er það gjarnan meðvitaðra um eigin tilfinningar. Það hugsar og hegðar sér oft á sjálfstæðan og óhefðbundinn hátt. Menntamenn skora að jafnaði hátt á Víðsýni og þess vegna hefur þátturinn einnig verið kallaður menning eða vitsmunir.

Þó er líklega réttast að líta á vitsmuni sem einn undirþátt víðsýni. Skor á Víðsýni tengist aðeins að litlu leyti lengd skólagöngu og niðurstöðum á stöðluðum greindarprófum.

Annað einkenni á víðsýnum hugsunarstíl er hæfni til að hugsa í táknum og óhlutbundnum hugtökum sem eru fjarri áþreifanlegri reynslu. Eftir því hvaða vitsmunalegu hæfileika einstaklingurinn býr yfir getur þessi táknræna hugsun birst sem stærðfræðileg, rökfræðileg eða rúmfræðileg hugsun, listræn og myndræn notkun tungumálsins, tónsmíðar eða tónlistarflutningur, eða einhver hinna fjölmörgu sjón- eða sviðslista.

Fólk sem skorar lágt á víðsýni hefur gjarnan þröng og hversdagsleg áhugamál. Það kýs hið einfalda, beinskeytta og augljósa fram yfir hið flókna, tvíræða og fíngerða. Það kann að líta listir og vísindi tortryggnum augum og telja slíka iðju torskilda eða gagnslausa í reynd. Lokað fólk kýs hið kunnuglega fram yfir nýjungar; það er íhaldssamt og tregt til breytinga.

Sálfræðingar, sem eru sjálfir oft víðsýnir, kynna víðsýni gjarnan sem heilbrigðari eða þroskaðri eiginleika. Víðsýn og lokuð hugsun nýtast þó hvor í sínu umhverfi. Vitsmunalegur stíll hins víðsýna kann að gagnast prófessor vel, en rannsóknir hafa sýnt að lokuð hugsun tengist betri frammistöðu í lögreglustörfum, sölustörfum og ýmsum þjónustustörfum.

Hvatir eru ekki slæmar í sjálfu sér; stundum krefst tímaskortur þess að ákvörðun sé tekin á augabragði og þá getur verið áhrifaríkt að fylgja fyrstu hvöt. Þegar leikur en ekki vinna er annars vegar getur líka verið gaman að hegða sér af sjálfsprottinni hvatvísi. Öðrum þykja hvatvísir einstaklingar oft litríkir, skemmtilegir og uppátækjasamir.

Engu að síður getur það komið fólki í vanda á ýmsa vegu að fylgja hvötum sínum. Sumar hvatir eru andfélagslegar. Óheftar andfélagslegar athafnir skaða ekki aðeins aðra í samfélaginu heldur geta þær einnig leitt til þess að sá sem lætur undan hvötinni fái að gjalda þess. Annað vandamál við hvatvísar athafnir er að þær veita oft skjóta umbun en hafa óæskilegar afleiðingar til lengri tíma. Dæmi um þetta er óhóflegt skemmtanalíf sem leiðir til uppsagnar úr starfi, móðgun sem bindur enda á mikilvægt samband eða neysla vímuefna sem eyðileggur heilsuna að lokum.

Hvatvís hegðun dregur verulega úr áhrifamætti fólks, jafnvel þótt hún sé ekki beinlínis skaðleg. Sá sem bregst við af hvatvísi gefur sér ekki tóm til að íhuga aðrar leiðir, sem sumar hefðu verið skynsamlegri en hvatvísa valið. Hvatvísi leiðir fólk einnig afvega í verkefnum sem krefjast skipulagðrar raðar skrefa eða áfanga. Afrek hvatvíss einstaklings eru því smá, dreifð og ósamfelld.

Eitt helsta einkenni greindar, og það sem ef til vill greinir manninn frá frumstæðari lífverum, er hæfnin til að hugsa um afleiðingar til framtíðar áður en hvöt er fylgt. Greindarleg hegðun felur í sér að íhuga langtímamarkmið, skipuleggja og gera áætlanir um leiðina að þeim og halda sínu striki að markmiðunum þrátt fyrir skammvinnar hvatir í aðra átt. Hugmyndin um að greind feli í sér hvatastjórn kemur vel fram í orðinu forsjálni, sem er annað heiti á þættinum Samviskusemi. Forsjáll merkir bæði vitur og varkár.

Þeir sem skora hátt á Samviskusemi þykja raunar greindir í augum annarra. Kostir mikillar samviskusemi eru augljósir. Samviskusamt fólk forðast vandræði og nær miklum árangri með markvissri skipulagningu og þrautseigju. Aðrir líta einnig jákvæðum augum á það sem greint og áreiðanlegt. Á hinn bóginn getur það verið áráttukenndir fullkomnunarsinnar og vinnufíklar. Þá kann afar samviskusamt fólk að þykja stíft og leiðinlegt.

Ósamviskusamt fólk kann að sæta gagnrýni fyrir óáreiðanleika, metnaðarleysi og að halda sig ekki innan rammans, en það nýtur margra skammvinnra ánægjustunda og verður aldrei kallað stíft.

Úthverft fólk nýtur þess að vera innan um aðra, er fullt af orku og upplifir oft jákvæðar tilfinningar. Það er gjarnan áhugasamt og athafnasamt og líklegt til að segja „Já!“ eða „Komum!“ þegar spennandi tækifæri bjóðast. Í hópum vill það tala, láta til sín taka og vekja á sér athygli.

Innhverft fólk skortir fjörið, orkuna og athafnasemina sem einkennir úthverft fólk. Það er gjarnan hljóðlátt, hógvært, yfirvegað og heldur sig til hlés í félagslífinu. Þessa litlu félagslegu þátttöku ætti ekki að túlka sem feimni eða þunglyndi; innhverft fólk þarf einfaldlega minni örvun en úthverft fólk og kýs frekar að vera eitt.

Sjálfstæði og hlédrægni innhverfs fólks er stundum mistúlkuð sem óvinsemd eða hroki. Í raun leitar innhverf manneskja sem skorar hátt á Samvinnuþýði ekki eftir félagsskap annarra en er afar viðkunnanleg þegar leitað er til hennar.

Það er því tillitssamt, vinalegt, örlátt, hjálpsamt og tilbúið að miðla málum þegar hagsmunir þess rekast á hagsmuni annarra. Samvinnuþýtt fólk hefur einnig bjartsýna sýn á mannlegt eðli. Það telur að fólk sé í grundvallaratriðum heiðarlegt, heilsteypt og traustsins vert.

Fólk sem skorar lágt á samvinnuþýði setur eigin hagsmuni ofar því að koma vel saman við aðra. Það lætur sig velferð annarra almennt litlu skipta og er því ólíklegt til að leggja sig fram fyrir aðra. Stundum veldur tortryggni þess í garð hvata annarra því að það verður grunsamt, óvinveitt og ósamvinnuþýtt.

Samvinnuþýði er augljóslega kostur þegar kemur að því að öðlast og viðhalda vinsældum. Fólki líkar betur við samvinnuþýtt fólk en ósamvinnuþýtt. Á hinn bóginn kemur samvinnuþýði ekki að gagni í aðstæðum sem krefjast harðra eða alveg hlutlægra ákvarðana. Ósamvinnuþýtt fólk getur orðið framúrskarandi vísindamenn, gagnrýnendur eða hermenn.

Freud notaði upphaflega hugtakið taugaveiklun (neurosis) til að lýsa ástandi sem einkenndist af andlegri vanlíðan, tilfinningalegri þjáningu og vangetu til að takast á við eðlilegar kröfur lífsins. Hann taldi að allir sýndu einhver merki um taugaveiklun en að fólk væri ólíkt hvað varðar hve mikið það þjáðist og hvaða einkenni vanlíðanar það sýndi. Í dag vísar tilfinninganæmi til tilhneigingar til að upplifa neikvæðar tilfinningar.

Þeir sem skora hátt á Tilfinninganæmi kunna að upplifa fyrst og fremst eina tiltekna neikvæða tilfinningu, svo sem kvíða, reiði eða depurð, en eru líklegir til að upplifa fleiri en eina þeirra.

Fólk sem skorar hátt á tilfinninganæmi er tilfinningalega viðbragðsnæmt. Það bregst við með tilfinningum við atburðum sem hefðu ekki áhrif á flesta, og viðbrögð þess eru gjarnan sterkari en gengur og gerist. Það er líklegra til að túlka hversdagslegar aðstæður sem ógnandi og smávægilegt mótlæti sem óyfirstíganlegt.

Neikvæð tilfinningaviðbrögð þess vara gjarnan óvenju lengi, sem þýðir að það er oft í slæmu skapi. Þessir erfiðleikar við að stjórna tilfinningum geta dregið úr getu tilfinninganæms fólks til að hugsa skýrt, taka ákvarðanir og takast á við streitu.