یک مقایسه این شکلی است.

افراد گشوده از نظر فکری کنجکاوند، هنر را ارج می‌نهند و به زیبایی حساس‌اند. آن‌ها در مقایسه با افراد بسته، معمولاً از احساسات خود آگاه‌ترند و گرایش دارند به شیوه‌ای فردگرایانه و ناهمنوا فکر و عمل کنند. روشن‌فکران معمولاً در گشودگی به تجربه نمرهٔ بالایی می‌گیرند؛ به همین دلیل این عامل «فرهنگ» یا «خردورزی» نیز نامیده شده است.

با این حال، خردورزی را احتمالاً بهتر است یکی از جنبه‌های گشودگی به تجربه بدانیم. نمرهٔ گشودگی به تجربه تنها رابطهٔ ضعیفی با سال‌های تحصیل و نمرهٔ آزمون‌های استاندارد هوش دارد.

ویژگی دیگر سبک شناختی گشوده، توانایی تفکر با نمادها و مفاهیم انتزاعی است که از تجربهٔ ملموس بسیار دورند. بسته به توانایی‌های ذهنی خاص هر فرد، این شناخت نمادین می‌تواند به شکل تفکر ریاضی، منطقی یا هندسی، کاربرد هنری و استعاری زبان، آهنگ‌سازی یا اجرای موسیقی، یا یکی از هنرهای تجسمی و نمایشی بسیار دیگر بروز کند.

افرادی که در گشودگی به تجربه نمرهٔ پایینی می‌گیرند معمولاً علایقی محدود و معمولی دارند. آن‌ها چیزهای ساده، سرراست و روشن را به چیزهای پیچیده، مبهم و ظریف ترجیح می‌دهند. ممکن است به هنر و علم با بدگمانی بنگرند و این فعالیت‌ها را دشوارفهم یا بی‌فایده بدانند. افراد بسته آشنایی را به تازگی ترجیح می‌دهند؛ محافظه‌کارند و در برابر تغییر مقاومت می‌کنند.

روان‌شناسان، که خود اغلب افرادی گشوده به تجربه هستند، گشودگی را معمولاً سالم‌تر یا پخته‌تر معرفی می‌کنند. اما سبک‌های تفکر گشوده و بسته هر کدام در محیط‌های متفاوتی مفیدند. سبک فکری فرد گشوده شاید برای یک استاد دانشگاه کارآمد باشد، اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تفکر بسته با عملکرد شغلی بهتر در کار پلیسی، فروش و شماری از مشاغل خدماتی مرتبط است.

تکانه‌ها ذاتاً بد نیستند؛ گاهی محدودیت زمانی تصمیمی فوری می‌طلبد و عمل کردن بر اساس نخستین تکانه می‌تواند پاسخی مؤثر باشد. همچنین در زمان تفریح، و نه کار، رفتار خودانگیخته و تکانشی می‌تواند لذت‌بخش باشد. افراد تکانشی ممکن است از نگاه دیگران رنگارنگ، خوش‌مشرب و شوخ‌طبع به نظر برسند.

با این حال، عمل کردن بر اساس تکانه می‌تواند از راه‌های گوناگون دردسرساز شود. برخی تکانه‌ها ضداجتماعی‌اند. رفتارهای ضداجتماعی مهارنشده نه‌تنها به دیگر اعضای جامعه آسیب می‌زنند، بلکه می‌توانند به تلافی علیه فرد مرتکب نیز بینجامند. مشکل دیگر رفتارهای تکانشی این است که اغلب پاداش فوری دارند اما پیامدهای بلندمدت نامطلوبی به دنبال می‌آورند؛ مانند معاشرت بیش از حد که به اخراج از کار منجر می‌شود، توهینی که باعث فروپاشی یک رابطهٔ مهم می‌شود، یا مصرف مواد لذت‌آوری که در نهایت سلامت فرد را نابود می‌کند.

رفتار تکانشی، حتی وقتی به‌طور جدی مخرب نباشد، کارآمدی فرد را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد. عمل تکانشی فرصت اندیشیدن به راه‌های جایگزین را از بین می‌برد؛ راه‌هایی که برخی از آن‌ها عاقلانه‌تر از انتخاب تکانشی بودند. تکانشگری همچنین افراد را در پروژه‌هایی که به توالی منظمی از گام‌ها یا مراحل نیاز دارند، از مسیر منحرف می‌کند. از این رو دستاوردهای فرد تکانشی کوچک، پراکنده و ناپیوسته است.

یکی از نشانه‌های هوش، که احتمالاً انسان را از گونه‌های ابتدایی‌تر متمایز می‌کند، توانایی اندیشیدن به پیامدهای آینده پیش از عمل کردن بر اساس یک تکانه است. فعالیت هوشمندانه شامل تأمل دربارهٔ اهداف بلندمدت، سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی مسیر رسیدن به آن‌ها، و پافشاری بر اهداف در برابر تکانه‌های زودگذر مخالف است. این ایده که هوش با کنترل تکانه همراه است، به‌خوبی در واژهٔ «دوراندیشی» بازتاب یافته که نام دیگری برای بُعد وظیفه‌شناسی است. دوراندیش یعنی هم خردمند و هم محتاط.

افرادی که در مقیاس وظیفه‌شناسی نمرهٔ بالایی می‌گیرند، در واقع از نگاه دیگران باهوش به نظر می‌رسند. فواید وظیفه‌شناسی بالا روشن است. افراد وظیفه‌شناس از دردسر دوری می‌کنند و با برنامه‌ریزی هدفمند و پشتکار به سطوح بالایی از موفقیت می‌رسند. دیگران نیز آن‌ها را باهوش و قابل‌اعتماد می‌دانند. در سوی منفی، این افراد ممکن است کمال‌گرایانی وسواسی و معتاد به کار باشند. افزون بر این، افراد بسیار وظیفه‌شناس ممکن است خشک و کسل‌کننده به نظر برسند.

افراد کم‌وظیفه‌شناس ممکن است به دلیل غیرقابل‌اعتماد بودن، بی‌انگیزگی و بیرون زدن از چارچوب‌ها سرزنش شوند، اما لذت‌های زودگذر فراوانی را تجربه خواهند کرد و هرگز کسی آن‌ها را خشک نخواهد نامید.

برون‌گراها از بودن با دیگران لذت می‌برند، سرشار از انرژی‌اند و اغلب هیجان‌های مثبت را تجربه می‌کنند. آن‌ها معمولاً افرادی پرشور و عمل‌گرا هستند که به فرصت‌های هیجان‌انگیز «بله!» یا «بزن بریم!» می‌گویند. در جمع دوست دارند حرف بزنند، خود را مطرح کنند و توجه را به خود جلب کنند.

درون‌گراها شور، انرژی و سطح فعالیت برون‌گراها را ندارند. آن‌ها معمولاً ساکت، آرام، سنجیده و کمتر درگیر دنیای اجتماعی‌اند. کم‌مشارکتی اجتماعی آن‌ها را نباید به خجالتی بودن یا افسردگی تعبیر کرد؛ فرد درون‌گرا صرفاً به تحریک کمتری نسبت به فرد برون‌گرا نیاز دارد و تنهایی را ترجیح می‌دهد.

استقلال و کم‌حرفی فرد درون‌گرا گاهی با نامهربانی یا تکبر اشتباه گرفته می‌شود. در واقعیت، درون‌گرایی که در بُعد توافق‌پذیری نمرهٔ بالایی دارد، به سراغ دیگران نمی‌رود، اما وقتی کسی به او نزدیک شود کاملاً خوش‌برخورد خواهد بود.

از این رو آن‌ها باملاحظه، مهربان، بخشنده و یاری‌رسان هستند و حاضرند منافع خود را با منافع دیگران سازش دهند. افراد توافق‌پذیر همچنین نگاهی خوش‌بینانه به سرشت انسان دارند و باور دارند که مردم اساساً صادق، شریف و قابل‌اعتمادند.

افراد توافق‌ناپذیر منافع شخصی را بالاتر از کنار آمدن با دیگران قرار می‌دهند. آن‌ها عموماً به رفاه دیگران اهمیت نمی‌دهند و بنابراین بعید است برای دیگران از خود مایه بگذارند. گاهی بدگمانی‌شان نسبت به انگیزه‌های دیگران باعث می‌شود مشکوک، نامهربان و ناهمکار باشند.

توافق‌پذیری آشکارا برای کسب و حفظ محبوبیت سودمند است. افراد توافق‌پذیر بیش از افراد توافق‌ناپذیر محبوب‌اند. از سوی دیگر، توافق‌پذیری در موقعیت‌هایی که به تصمیم‌های سخت یا کاملاً عینی نیاز دارند مفید نیست. افراد توافق‌ناپذیر می‌توانند دانشمندان، منتقدان یا سربازان برجسته‌ای باشند.

فروید در ابتدا اصطلاح «روان‌نژندی» را برای توصیف وضعیتی به کار برد که با پریشانی ذهنی، رنج هیجانی و ناتوانی در کنار آمدن مؤثر با خواسته‌های عادی زندگی مشخص می‌شود. او معتقد بود که همه نشانه‌هایی از روان‌نژندی دارند، اما در میزان رنج و نشانه‌های خاص پریشانی با هم متفاوت‌اند. امروزه روان‌رنجوری به گرایش به تجربهٔ احساسات منفی اشاره دارد.

کسانی که در روان‌رنجوری نمرهٔ بالایی می‌گیرند ممکن است عمدتاً یک احساس منفی خاص مانند اضطراب، خشم یا افسردگی را تجربه کنند، اما به احتمال زیاد چند مورد از این هیجان‌ها را تجربه می‌کنند.

افراد با روان‌رنجوری بالا از نظر هیجانی واکنش‌پذیرند. آن‌ها به رویدادهایی که بر بیشتر مردم تأثیری ندارد واکنش هیجانی نشان می‌دهند و واکنش‌هایشان معمولاً شدیدتر از حد معمول است. این افراد بیشتر احتمال دارد موقعیت‌های عادی را تهدیدآمیز و ناکامی‌های کوچک را به‌طرزی ناامیدکننده دشوار تلقی کنند.

واکنش‌های هیجانی منفی آن‌ها معمولاً برای مدتی غیرعادی طولانی ادامه می‌یابد، که یعنی اغلب خلق بدی دارند. این مشکلات در تنظیم هیجان می‌تواند توانایی فرد روان‌رنجور را برای تفکر روشن، تصمیم‌گیری و کنار آمدن مؤثر با استرس کاهش دهد.