Otwartość na doświadczenie

Otwartość na doświadczenie opisuje wymiar stylu poznawczego, który odróżnia osoby obdarzone wyobraźnią i kreatywne od osób praktycznych i konwencjonalnych.

Osoby otwarte są intelektualnie ciekawe, cenią sztukę i są wrażliwe na piękno. W porównaniu z osobami zamkniętymi lepiej zdają sobie sprawę z własnych uczuć. Myślą i działają w sposób indywidualistyczny i niekonformistyczny. Intelektualiści zwykle uzyskują wysokie wyniki w otwartości na doświadczenie, dlatego czynnik ten bywa też nazywany kulturą lub intelektem.

Intelekt najlepiej jednak traktować jako jeden z aspektów otwartości na doświadczenie. Wyniki w otwartości na doświadczenie tylko w umiarkowanym stopniu wiążą się z liczbą lat nauki i wynikami standardowych testów inteligencji.

Inną cechą otwartego stylu poznawczego jest łatwość myślenia symbolami i abstrakcjami, dalekimi od konkretnego doświadczenia. W zależności od konkretnych zdolności intelektualnych danej osoby takie symboliczne poznanie może przybierać formę myślenia matematycznego, logicznego lub geometrycznego, artystycznego i metaforycznego użycia języka, komponowania lub wykonywania muzyki albo jednej z wielu sztuk wizualnych czy scenicznych.

Osoby z niskimi wynikami w otwartości na doświadczenie mają zwykle wąskie, powszechne zainteresowania. Wolą to, co proste, bezpośrednie i oczywiste, od tego, co złożone, wieloznaczne i subtelne. Mogą podchodzić do sztuki i nauki z podejrzliwością, uznając je za zawiłe lub pozbawione praktycznego zastosowania. Osoby zamknięte wolą to, co znane, od nowości; są konserwatywne i niechętne zmianom.

Psychologowie, którzy sami często są otwarci na doświadczenie, nierzadko przedstawiają otwartość jako postawę zdrowszą lub dojrzalszą. Jednak otwarty i zamknięty styl myślenia sprawdzają się w różnych środowiskach. Intelektualny styl osoby otwartej może dobrze służyć profesorowi, ale badania pokazują, że zamknięty styl myślenia wiąże się z lepszymi wynikami w pracy w policji, sprzedaży i wielu zawodach usługowych.

Wyobraźnia

Dla osób obdarzonych wyobraźnią rzeczywisty świat jest często zbyt zwyczajny i pospolity. Osoby z wysokim wynikiem w tej skali wykorzystują fantazję, by tworzyć bogatszy, ciekawszy świat. Osoby z niskim wynikiem są bardziej nastawione na fakty niż na fantazję.

Zainteresowania artystyczne

Osoby z wysokim wynikiem w tej skali kochają piękno, zarówno w sztuce, jak i w naturze. Łatwo angażują się i zatracają w przeżyciach artystycznych i kontakcie z przyrodą. Niekoniecznie mają wykształcenie artystyczne ani talent, choć wiele z nich je ma. Istotą tej skali jest zainteresowanie pięknem naturalnym i stworzonym przez człowieka oraz umiejętność jego doceniania. Osobom z niskim wynikiem brakuje wrażliwości estetycznej i zainteresowania sztuką.

Emocjonalność

Osoby z wysokim wynikiem w emocjonalności mają dobry dostęp do własnych uczuć i są ich świadome. Osoby z niskim wynikiem są mniej świadome swoich uczuć i zwykle nie wyrażają emocji otwarcie.

Skłonność do przygód

Osoby z wysokim wynikiem w skłonności do przygód chętnie próbują nowych aktywności, podróżują do obcych krajów i poznają odmienne rzeczy. To, co znane i rutynowe, nudzi je, więc potrafią wrócić do domu inną drogą tylko dlatego, że jest inna. Osoby z niskim wynikiem zwykle czują się niekomfortowo wobec zmian i wolą znane sobie zwyczaje.

Intelekt

Intelekt i zainteresowania artystyczne to dwa najważniejsze, centralne aspekty otwartości na doświadczenie. Osoby z wysokim wynikiem w intelekcie uwielbiają bawić się ideami. Są otwarte na nowe i nietypowe pomysły i lubią dyskutować o kwestiach intelektualnych. Sprawiają im przyjemność zagadki, łamigłówki i ćwiczenia umysłowe. Osoby z niskim wynikiem w intelekcie wolą mieć do czynienia z ludźmi lub rzeczami niż z ideami. Ćwiczenia intelektualne uważają za stratę czasu. Intelektu nie należy utożsamiać z inteligencją. Intelekt to styl intelektualny, a nie zdolność intelektualna, choć osoby z wysokim wynikiem w intelekcie uzyskują nieco wyższe wyniki w standaryzowanych testach inteligencji niż osoby z niskim wynikiem.

Liberalizm

Liberalizm psychologiczny oznacza gotowość do kwestionowania autorytetów, konwencji i tradycyjnych wartości. W najbardziej skrajnej postaci może nawet przybierać formę otwartej wrogości wobec zasad, sympatii dla osób łamiących prawo oraz upodobania do wieloznaczności, chaosu i nieładu. Psychologiczni konserwatyści wolą bezpieczeństwo i stabilność, jakie daje trzymanie się tradycji. Liberalizm i konserwatyzm psychologiczny nie są tożsame z poglądami politycznymi, ale z pewnością skłaniają ludzi ku określonym partiom politycznym.