Pogoda ducha: dlaczego niektórzy ludzie są po prostu szczęśliwsi?

Pada deszcz, pociąg się spóźnia, a spotkanie się przeciągnęło. Twoja koleżanka z pracy śmieje się z tego, rzuca jakiś zabawny komentarz i do lunchu ma już świetny humor.

Ty też nie jesteś nieszczęśliwy. Po prostu nie czujesz tej samej lekkości i czasem zastanawiasz się, jak ona to robi.

Dlaczego niektórzy ludzie wydają się mieć wbudowany dobry nastrój, a inni przeżywają radość ciszej albo rzadziej?

Część wyjaśnienia kryje się w tym, co psycholodzy nazywają pogodą ducha. W modelu Wielkiej Piątki to jeden z sześciu aspektów ekstrawersji. Opisuje, jak często doświadczasz pozytywnych emocji, takich jak radość, entuzjazm i zachwyt, i jak chętnie je okazujesz.

Co oznacza pogoda ducha?

W psychologii osobowości pogoda ducha dotyczy pozytywnych emocji: jak często je odczuwasz, jak silnie i w jakim stopniu zabarwiają one Twój sposób patrzenia na świat. W niektórych kwestionariuszach ten sam aspekt nazywa się po prostu pozytywnymi emocjami.

Osoby z wysokim wynikiem często rozpoznają się w tych opisach:

• Tryskasz radością, a inni to zauważają.
• Świetnie się bawisz, często w zupełnie zwyczajnych sytuacjach.
• Kochasz życie, nawet jeśli nie jest idealne.
• Zwykle patrzysz na pozytywną stronę spraw.
• Łatwo się śmiejesz i szybko się entuzjazmujesz.

Osoby z niskim wynikiem doświadczają pozytywnych emocji rzadziej lub mniej intensywnie. Nie znaczy to, że są nieszczęśliwe czy przygnębione. Wiele z nich jest zadowolonych i usatysfakcjonowanych, tylko w spokojniejszy, bardziej stonowany sposób.

Najważniejsze nie jest to, czy Twoje życie jest dobre, ale jak często radość i entuzjazm wychodzą na powierzchnię.

Ile szczęścia zależy od osobowości?

Badacze od dawna pytają, w jakim stopniu nasz dobrostan da się wyjaśnić osobowością.

Duży przegląd z 2008 roku wykazał, że wcześniejsze badania nie doceniały tego związku, częściowo dlatego, że wrzucały do jednego worka bardzo różne miary. Gdy badacze staranniej dopasowali miary osobowości i dobrostanu, osobowość wyjaśniała do 39% różnic w dobrostanie między ludźmi, a po korekcie na błąd pomiaru nawet 63%.

Większa metaanaliza z 2020 roku, obejmująca ponad 330 000 uczestników, potwierdziła, że dla dobrostanu najważniejsze są neurotyczność, ekstrawersja i sumienność. Wykazała też, że poszczególne aspekty przewidywały dobrostan o około 20% lepiej niż szerokie cechy. To jeden z powodów, dla których warto przyjrzeć się pogodzie ducha osobno.

Jest jednak pewien niuans. Badanie z 2000 roku wykazało, że związek między ekstrawersją a przyjemnymi uczuciami był umiarkowany do silnego, gdy ludzie opisywali swój nastrój ogólnie, ale słabszy, gdy nastrój mierzono na bieżąco w codziennym życiu. To, jak szczęśliwi jesteśmy według własnej oceny „zazwyczaj”, i to, jak czujemy się w danej chwili, to nie całkiem to samo.

Czy szczęście jest zapisane w genach?

Skoro osobowość ma tak duże znaczenie, czy szczęście się dziedziczy?

Metaanaliza z 2015 roku objęła 30 badań bliźniąt i rodzin. Szacunki bardzo się różniły, od 0 do 64%. Po połączeniu badań około 36% różnic w dobrostanie między ludźmi można było przypisać genom. W przypadku zadowolenia z życia było to 32%.

Oznacza to, że geny odgrywają realną rolę, ale większość zróżnicowania wynika z innych czynników: warunków życia, relacji, zdrowia i wyborów, których dokonujemy. Pogoda ducha może być po części darem temperamentu, ale nie jest przesądzonym losem.

Szczęśliwi ludzie często odnoszą sukcesy, i nie tylko na odwrót

Często zakładamy, że to sukces czyni ludzi szczęśliwymi. Badania sugerują, że zależność działa też w drugą stronę.

Duży przegląd z 2005 roku połączył badania przekrojowe, podłużne i eksperymentalne. Szczęśliwi ludzie odnosili więcej sukcesów w wielu dziedzinach, w tym w małżeństwie, przyjaźni, zarobkach, wynikach w pracy i zdrowiu. Co ważne, szczęście często poprzedzało sukcesy, a autorzy argumentowali, że pozytywne emocje mogą przyczyniać się do ich powstania.

Badanie dotyczyło szczęścia i pozytywnych emocji w ogóle, a nie konkretnie aspektu pogoda ducha. Sugeruje jednak, że ludzie, którzy często odczuwają radość, mogą mieć przewagę wykraczającą poza sam dobry nastrój.

Pogoda ducha to nie to samo co brak depresji

To ważne rozróżnienie.

W modelu Wielkiej Piątki pozytywne emocje należą do ekstrawersji, a negatywne emocje, takie jak lęk, smutek i złość, do neurotyczności. Oznacza to, że niski wynik w pogodzie ducha to nie to samo co wysoki wynik w depresji.

Możesz rzadko czuć się przygnębiony, a mimo to nie odczuwać szczególnego entuzjazmu. I możesz mieć skłonność do obniżonego nastroju, a jednocześnie potrafić się śmiać i odczuwać głęboką radość w dobrych chwilach.

Pogoda ducha to także nie to samo co optymizm w wąskim znaczeniu, czyli oczekiwanie, że wszystko pójdzie dobrze. Optymizm dotyczy oczekiwań wobec przyszłości, a pogoda ducha głównie emocji, które odczuwasz teraz.

Wynik w teście Wielkiej Piątki nie jest diagnozą. Jeśli od dłuższego czasu czujesz się przygnębiony lub pusty, straciłeś zainteresowanie rzeczami, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność, albo obniżony nastrój ogranicza Twoje codzienne życie, porozmawiaj z lekarzem lub psychologiem. Jeśli masz myśli samobójcze, natychmiast poszukaj pomocy.

Co oznacza wysoki lub niski wynik?

Wysoka pogoda ducha

Często odczuwasz radość i entuzjazm i to okazujesz. Inni często uważają Twój dobry nastrój za zaraźliwy, a Ty potrafisz poprawić atmosferę w grupie.

Druga strona medalu może być taka, że bagatelizujesz problemy, które należy traktować poważnie, albo inni mają wrażenie, że nie rozumiesz, kiedy przechodzą trudny czas.

Niska pogoda ducha

Pozytywne emocje przeżywasz ciszej lub rzadziej. Rzadziej wybuchasz entuzjazmem i możesz sprawiać wrażenie osoby poważnej lub spokojnej.

Nie znaczy to, że jesteś nieszczęśliwy. Wiele osób z niskim wynikiem jest zadowolonych i refleksyjnych, a inni często cenią je za realizm i stateczność.

Oba opisy dotyczą typowych tendencji, a nie reguł obowiązujących w każdej sytuacji.

W codziennym życiu

• W pracy: Osoby z wysokim wynikiem często wnoszą do zespołu energię i dobrze motywują innych. Osoby z niskim wynikiem często wnoszą trzeźwe, realistyczne spojrzenie, które jest cenne, gdy trzeba podjąć decyzję.
• W związku: Partner o wysokiej pogodzie ducha może chcieć rozweselić drugą osobę, gdy ta jest smutna. Czasem bardziej pomaga wysłuchanie niż szukanie jasnych stron.
• W życiu towarzyskim: Osoby z wysokim wynikiem często uchodzą za dobre towarzystwo. Osoby z niskim wynikiem mogą zauważać, że inni mylą ich spokój z nudą lub smutkiem.
• W trudnych chwilach: Pozytywne emocje mogą działać jak bufor, ale nikt nie jest pogodny przez cały czas. Pozwolenie sobie na smutek też jest zdrowe.

Czy pogoda ducha może się zmienić?

Osobowość jest dość stabilna, ale na pozytywne emocje można wpływać.

Metaanaliza z 2009 roku objęła 51 interwencji psychologii pozytywnej z udziałem 4266 uczestników. Były to działania mające rozwijać pozytywne uczucia, zachowania lub myśli. Średnio zwiększały one dobrostan i zmniejszały objawy depresyjne.

Duży przegląd z 2017 roku objął 207 badań nad zmianą osobowości w wyniku terapii i innych interwencji. Najbardziej zmieniała się stabilność emocjonalna, a w drugiej kolejności ekstrawersja.

W dużym badaniu podłużnym dorosłych, prowadzonym za pomocą kwestionariusza, na którym wzorowane są aspekty w naszym teście, pozytywne emocje zmieniały się według krzywej, osiągając szczyt około 60. roku życia.

Jeśli chcesz mieć więcej radości na co dzień, możesz spróbować:

• Spędzaj czas z ludźmi, których lubisz. Badania codziennego życia sugerują, że towarzyskie zachowanie poprawia nastrój większości ludzi, o czym piszemy w artykule o towarzyskości.
• Zauważaj dobre chwile i delektuj się nimi, nawet tymi małymi.
• Rób rzeczy, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność, nawet jeśli wcześniej nie masz na nie ochoty.
• Pamiętaj, że spokojny nastrój nie jest problemem, który trzeba naprawiać.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pogodni ludzie są zawsze szczęśliwi?

Nie. Pogoda ducha dotyczy tego, jak często doświadczasz pozytywnych emocji, a nie tego, czy unikasz negatywnych. Pogodni ludzie też odczuwają smutek, niepokój i złość.

Czy niska pogoda ducha jest oznaką depresji?

Sama w sobie nie. Wiele osób z niskim wynikiem jest zadowolonych i czuje się dobrze. Jeśli jednak brakowi radości towarzyszy długotrwale obniżony nastrój, poczucie pustki lub utrata zainteresowań, warto porozmawiać z lekarzem lub psychologiem.

Czy mogę być introwertykiem i mieć pogodę ducha?

Tak. Możesz woleć spokojne wieczory i małe grupy, a mimo to odczuwać mnóstwo radości. Sześć aspektów ekstrawersji nie zawsze idzie ze sobą w parze.

Jak mierzy się pogodę ducha w teście Wielkiej Piątki?

Nasz test opiera się na IPIP-NEO-120, w którym każdy aspekt mierzą cztery stwierdzenia. W przypadku pogody ducha dotyczą one tego, że tryskasz radością, świetnie się bawisz, kochasz życie i patrzysz na pozytywną stronę życia. Traktuj wynik jako wskazówkę co do pewnego wzorca, a nie pełny opis Twojej osoby.

Sprawdź swój wynik

Pogoda ducha to tylko jeden z sześciu aspektów ekstrawersji. Możesz odczuwać mnóstwo radości i woleć spokojne wieczory, albo być emocjonalnie stonowany i uwielbiać imprezy.

Zrób test Wielkiej Piątki i zobacz cały swój profil ze wszystkimi 30 aspektami.

Źródła

• Steel, P., Schmidt, J. i Shultz, J. (2008). Refining the relationship between personality and subjective well-being. Psychological Bulletin, 134(1), 138–161.
• Anglim, J., Horwood, S., Smillie, L. D., Marrero, R. J. i Wood, J. K. (2020). Predicting psychological and subjective well-being from personality: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 146(4), 279–323.
• Lucas, R. E. i Fujita, F. (2000). Factors influencing the relation between extraversion and pleasant affect. Journal of Personality and Social Psychology, 79(6), 1039–1056.
• Bartels, M. (2015). Genetics of wellbeing and its components satisfaction with life, happiness, and quality of life: A review and meta-analysis of heritability studies. Behavior Genetics, 45(2), 137–156.
• Lyubomirsky, S., King, L. i Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803–855.
• Sin, N. L. i Lyubomirsky, S. (2009). Enhancing well-being and alleviating depressive symptoms with positive psychology interventions: A practice-friendly meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 65(5), 467–487.
• Roberts, B. W. i in. (2017). A systematic review of personality trait change through intervention. Psychological Bulletin, 143(2), 117–141.
• Terracciano, A., McCrae, R. R., Brant, L. J. i Costa, P. T. (2005). Hierarchical linear modeling analyses of the NEO-PI-R scales in the Baltimore Longitudinal Study of Aging. Psychology and Aging, 20(3), 493–506.
• Johnson, J. A. (2014). Measuring thirty facets of the Five Factor Model with a 120-item public domain inventory: Development of the IPIP-NEO-120. Journal of Research in Personality, 51, 78–89.