Poziom aktywności: dlaczego niektórzy ludzie ciągle są w biegu?

Pytasz przyjaciółkę, co robiła w weekend. Sobota: bieganie, pchli targ, malowanie przedpokoju i kolacja ze znajomymi. Niedziela: długi spacer, wizyta u rodziców, a wieczorem trochę pracy.

Ty spędzasz większość weekendu na kanapie z książką. I było Ci świetnie.

Dlaczego niektórzy ludzie mają w sobie silnik, który nigdy się nie zatrzymuje, a inni najlepiej czują się w wolniejszym tempie?

Część wyjaśnienia kryje się w tym, co psycholodzy nazywają poziomem aktywności. W modelu Wielkiej Piątki to jeden z sześciu aspektów ekstrawersji. Opisuje tempo Twojego życia: jak bardzo się zajmujesz różnymi sprawami, ile bierzesz na siebie i jak bardzo lubisz po prostu odpocząć bez pośpiechu.

Co oznacza poziom aktywności?

W psychologii osobowości poziom aktywności dotyczy tempa i energii. Opisuje ludzi, którzy działają szybko, mają wiele spraw na głowie i wypełniają sobie wolny czas.

Osoby z wysokim wynikiem często rozpoznają się w tych opisach:

• Prawie zawsze masz coś do zrobienia.
• Często jesteś w ruchu, przechodząc od jednej sprawy do drugiej.
• Dużo robisz w wolnym czasie.
• Długie okresy bez zajęcia są dla Ciebie nieprzyjemne.
• Inni czasem pytają, skąd bierzesz na to wszystko energię.

Osoby z niskim wynikiem wolą spokojniejsze, bardziej zrelaksowane tempo. Nie znaczy to, że są leniwe albo pozbawione motywacji. Po prostu nie potrzebują pełnego kalendarza, żeby dobrze się czuć.

Najważniejsze nie jest to, ile osiągasz, ale jakie tempo jest dla Ciebie naturalne.

Większość ludzi nie znosi nicnierobienia

Aby zrozumieć poziom aktywności, warto zacząć od czegoś, co dotyczy niemal wszystkich.

W serii 11 badań naukowcy prosili ludzi, by przez 6–15 minut siedzieli sami w pokoju i nie robili nic poza myśleniem. Większości się to nie podobało. Znacznie bardziej lubili wykonywać proste, codzienne czynności. W jednym z eksperymentów wielu uczestników wolało zaaplikować sobie łagodny wstrząs elektryczny, niż po prostu siedzieć sam na sam ze swoimi myślami.

Badanie nie mierzyło poziomu aktywności. Pokazuje jednak, że potrzeba zajęcia się czymś jest bardzo ludzka. Osoby o wysokim poziomie aktywności mogą po prostu odczuwać ją silniej i częściej za nią podążać.

Potrzebujemy powodu, by być zajęci

Inny eksperyment sprawdzał, dlaczego ludzie decydują się czymś zająć.

W dwóch eksperymentach uczestnicy mogli wybrać między bezczynnością a zajęciem, które wypełniało im czas. Bez żadnego powodu większość wybierała bezczynność. Ale wystarczyła nawet błaha wymówka, by wielu z nich wybrało zajęcie. A ci, którzy byli zajęci, czuli się potem szczęśliwsi niż ci, którzy pozostali bezczynni, nawet jeśli zajęcie zostało im narzucone.

Badacze nazwali to awersją do bezczynności: nie lubimy próżnować, ale potrzebujemy uzasadnienia, żeby się czymś zająć.

To może tłumaczyć, dlaczego niektórzy ludzie zawsze znajdują sobie nowy projekt. Osobom o wysokim poziomie aktywności rzadko brakuje powodów, by być zajętymi.

Zabieganie jako symbol statusu

Bycie zajętym to nie tylko kwestia osobowości. Chodzi też o to, jak postrzegają nas inni.

W serii badań naukowcy ustalili, że zabiegany, przepracowany styl życia, a nie życie pełne wolnego czasu, stał się symbolem statusu, przynajmniej w Ameryce Północnej. Osoby, które wydawały się zajęte, uchodziły za kompetentne, ambitne i rozchwytywane. Efekt zależał od kultury: badacze znaleźli różnice między Ameryką Północną a Europą.

Nie jest to badanie osobowości. Przypomina jednak, że Twoje tempo kształtuje coś więcej niż temperament. Wysoki wynik może odzwierciedlać to, kim jesteś, ale także oczekiwania otoczenia.

Aktywni ludzie więcej się ruszają

Poziom aktywności to nie tylko kalendarz. Dotyczy także ciała.

Metaanaliza z 2006 roku objęła 33 badania nad osobowością i aktywnością fizyczną. Ekstrawersja wiązała się z większą aktywnością fizyczną, przy korelacji około 0,23. Sumienność również wiązała się z większą aktywnością, a neurotyczność z nieco mniejszą.

Badanie mierzyło ekstrawersję jako całość, a nie konkretnie poziom aktywności. Pasuje jednak do obrazu ekstrawertyków jako ludzi, którzy lubią być w ruchu.

Poziom aktywności to nie to samo co ambicja czy ADHD

To ważne rozróżnienie.

Wysoki poziom aktywności nie oznacza, że jesteś szczególnie ambitny czy produktywny. Ciężką pracę na rzecz długoterminowych celów opisuje dążenie do osiągnięć, aspekt sumienności. Możesz być nieustannie zajęty wieloma różnymi sprawami, nie realizując żadnego jasnego celu. I możesz być bardzo ambitny, pracując w spokojnym, równym tempie.

Wysoki poziom aktywności to również nie to samo co nadpobudliwość w ADHD. Poziom aktywności to zwykła różnica osobowościowa w tym, jakie tempo preferujesz. ADHD to stan kliniczny obejmujący problemy z uwagą i kontrolą impulsów, które powodują trudności w wielu obszarach życia. Test Wielkiej Piątki nie może nic powiedzieć o tym, czy masz ADHD. Jeśli na co dzień zmagasz się z problemami z koncentracją lub niepokojem ruchowym, warto porozmawiać z lekarzem lub psychologiem.

Wreszcie, bycie zajętym nie zawsze świadczy o energii. Niektórzy ludzie zajmują się czymś, żeby się nie zamartwiać albo nie czuć przygnębienia. Jeśli brzmi to znajomo, może to mieć więcej wspólnego z aspektem lęk niż z poziomem aktywności.

Co oznacza wysoki lub niski wynik?

Wysoki poziom aktywności

Masz dużo energii i lubisz szybkie tempo. Często bierzesz na siebie wiele rzeczy naraz i lubisz pełny kalendarz.

Druga strona medalu może być taka, że bierzesz na siebie za dużo, trudno Ci odpocząć albo czujesz niepokój, gdy życie zwalnia.

Niski poziom aktywności

Wolisz spokojne, niespieszne tempo. Lubisz mieć zapas czasu i cenisz chwile, gdy możesz odpocząć bez pośpiechu.

Nie znaczy to, że robisz mniej. Wiele osób z niskim wynikiem pracuje dokładnie i systematycznie, a do tego rzadziej wypala się od nadmiaru zobowiązań.

Oba opisy dotyczą typowych tendencji, a nie reguł obowiązujących w każdej sytuacji.

W codziennym życiu

• W pracy: Osoby z wysokim wynikiem często dobrze odnajdują się w dynamicznych rolach z wieloma zadaniami. Osoby z niskim wynikiem często lepiej radzą sobie, gdy mają czas na skupienie i mniej równoległych projektów.
• W związku: Jedna osoba chce wypełnić weekend planami, druga marzy o spokojnej niedzieli. Wcześniejsze ustalenie kilku wolnych dni może zapobiec wielu kłótniom.
• Z dziećmi: Rodzice o wysokim poziomie aktywności często zapełniają rodzinny kalendarz. Warto pamiętać, że dzieci też się różnią i niektóre potrzebują więcej czasu na odpoczynek niż inne.
• Zdrowie: Osobom z wysokim wynikiem często łatwo jest pozostać aktywnym fizycznie. Osoby z niskim wynikiem mogą skorzystać na wplataniu ruchu w codzienną rutynę, na przykład chodząc pieszo lub jeżdżąc rowerem do pracy, zamiast liczyć na nadmiar energii.

Czy poziom aktywności może się zmienić?

Osobowość jest dość stabilna, ale poziom aktywności zmienia się z wiekiem.

W dużym badaniu podłużnym dorosłych, prowadzonym za pomocą kwestionariusza, na którym wzorowane są aspekty w naszym teście, poziom aktywności był stabilny we wczesnej dorosłości, a w starszym wieku spadał w coraz szybszym tempie.

To naturalne. Jeśli jednak chcesz znaleźć tempo, które lepiej Ci odpowiada, możesz spróbować kilku rzeczy:

• Jeśli masz wysoki wynik, planuj odpoczynek tak samo świadomie jak aktywności.
• Zwróć uwagę, czy zajmujesz się czymś, bo to lubisz, czy po to, by czegoś uniknąć.
• Jeśli masz niski wynik, zaakceptuj swoje tempo i starannie wybieraj zobowiązania.
• Pamiętaj, że zabieganie to nie to samo co ważność, nawet jeśli nasza kultura czasem tak to traktuje.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wysoki poziom aktywności oznacza produktywność?

Nie. Poziom aktywności dotyczy tempa i tego, ile bierzesz na siebie. Produktywność zależy w równym stopniu od skupienia, planowania i samodyscypliny, które mierzy się w ramach sumienności.

Czy niski poziom aktywności oznacza lenistwo?

Nie. Osoby z niskim wynikiem wolą wolniejsze tempo, ale mogą być bardzo pracowite. Lenistwo to raczej brak motywacji do robienia tego, co trzeba zrobić, a to jest bliższe aspektowi samodyscyplina.

Czy mogę być introwertykiem i mieć wysoki poziom aktywności?

Tak. Możesz unikać imprez, a mimo to być ciągle zajęty treningami, projektami i hobby. Sześć aspektów ekstrawersji nie zawsze idzie ze sobą w parze.

Jak mierzy się poziom aktywności w teście Wielkiej Piątki?

Nasz test opiera się na IPIP-NEO-120, w którym każdy aspekt mierzą cztery stwierdzenia. W przypadku poziomu aktywności dotyczą one tego, że zawsze masz coś do zrobienia, jesteś ciągle w ruchu, dużo robisz w wolnym czasie oraz lubisz żyć bez pośpiechu. To ostatnie jest punktowane odwrotnie. Traktuj wynik jako wskazówkę co do pewnego wzorca, a nie pełny opis Twojej osoby.

Sprawdź swój wynik

Poziom aktywności to tylko jeden z sześciu aspektów ekstrawersji. Możesz prowadzić zabiegane życie, a mimo to być cichy w grupie, albo żyć w wolnym tempie i uwielbiać imprezy.

Zrób test Wielkiej Piątki i zobacz cały swój profil ze wszystkimi 30 aspektami.

Źródła

• Wilson, T. D., Reinhard, D. A., Westgate, E. C., Gilbert, D. T., Ellerbeck, N., Hahn, C., Brown, C. L. i Shaked, A. (2014). Just think: The challenges of the disengaged mind. Science, 345(6192), 75–77.
• Hsee, C. K., Yang, A. X. i Wang, L. (2010). Idleness aversion and the need for justifiable busyness. Psychological Science, 21(7), 926–930.
• Bellezza, S., Paharia, N. i Keinan, A. (2017). Conspicuous consumption of time: When busyness and lack of leisure time become a status symbol. Journal of Consumer Research, 44(1), 118–138.
• Rhodes, R. E. i Smith, N. E. I. (2006). Personality correlates of physical activity: A review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 40(12), 958–965.
• Terracciano, A., McCrae, R. R., Brant, L. J. i Costa, P. T. (2005). Hierarchical linear modeling analyses of the NEO-PI-R scales in the Baltimore Longitudinal Study of Aging. Psychology and Aging, 20(3), 493–506.
• Johnson, J. A. (2014). Measuring thirty facets of the Five Factor Model with a 120-item public domain inventory: Development of the IPIP-NEO-120. Journal of Research in Personality, 51, 78–89.