Alçakgönüllülük: Tevazu bir güç mü, yoksa bir zayıflık mı?

İki meslektaş bir projede eşit derecede iyi iş çıkardı. Yönetimle yapılan toplantıda biri başardığı her şeyi kendinden emin bir şekilde anlatıyor. Diğeri "ekip iyi iş çıkardı" deyip bırakıyor.

Terfiyi kim alacak? Peki bir yıl sonra diğerleri kiminle çalışmak isteyecek?

Birçok insana ilerlemek için kendini satmak gerektiği söylenmiştir. Başkaları ise övünmenin utanç verici olduğu düşüncesiyle yetiştirilmiştir.

Beş Faktör modelinde kendini başkalarının üstünde görmeme eğilimine alçakgönüllülük denir. Alçakgönüllülük, uyumluluğun altı alt boyutundan biridir ve başkalarından daha iyi olduğunuzu öne sürmekten ne kadar kaçındığınızı anlatır.

Alçakgönüllülük ne anlama gelir?

Alçakgönüllülük, içten içe kendiniz hakkında ne düşündüğünüzden çok, kendinizi başkalarına göre nasıl sunduğunuzla ilgilidir.

Yüksek puan alanlar çoğu zaman kendilerini şu tarifte tanır:

• Kendi başarılarınızdan bahsetmeyi sevmezsiniz.
• Biri sizi başkalarının önünde övdüğünde rahatsız olursunuz.
• Başka insanlardan daha iyi olduğunuzu düşünmezsiniz.
• Övünmeyi, hem kendinizde hem başkalarında biraz utanç verici bulursunuz.

Düşük puan alanlar güçlü yanlarını öne çıkarmaktan rahatsız olmaz, kendilerini çok beğenir ve bunu söylemekten çekinmezler.

Alçakgönüllülük, düşük özgüven anlamına gelmek zorunda değildir. Bazı alçakgönüllü insanların özsaygısı gerçekten düşüktür; ama birçoğu yetenekli olduğunu gayet iyi bilir ve yine de kendini başkalarının üstüne koymayı yakışıksız bulur.

Önemli olan kendinizi ne kadar iyi bulduğunuz değil, başkalarından daha iyi olduğunuzu gösterme ihtiyacı duyup duymadığınızdır.

Kendini pazarlayanlar önce kazanır, sonra kaybeder

Delroy Paulhus, birkaç hafta boyunca yedi kez toplanan küçük tartışma gruplarını izledi. İlk ve son toplantıdan sonra üyeler birbirlerini değerlendirdi.

Narsisizm ve diğer kendini yüceltme ölçekleriyle ölçüldüğü üzere kendini olduğundan fazla değerlendirme eğiliminde olanlar iyi bir ilk izlenim bıraktı. İlk toplantıda hoş, uyumlu ve yetkin olarak görüldüler.

Yedi hafta sonra tablo değişmişti. Artık kendini yüceltenler gruptaki diğerleri tarafından olumsuz değerlendiriliyordu.

Çalışma alçakgönüllülük alt boyutunu doğrudan değil, kendini yüceltmeyi ölçtü. Ama birçok kişinin tanıdığı bir örüntüyü gözler önüne seriyor: Kendini pazarlamak kısa vadede işe yarayabilir, ama insanlar sizi tanıdıkça etkisini yitirme eğilimindedir.

Tevazu gruplarda karşılığını verir

Don Davis ve meslektaşları, tevazuyu sınamak için tasarlanmış görevler üzerinde küçük gruplar halinde çalışan 84 öğrenciyi inceledi. Üç ölçüm noktasında grup üyeleri birbirlerini değerlendirdi.

Tevazu özelliği daha yüksek olanlar grupta daha yüksek statü kazandı ve diğerleri tarafından daha çok kabul gördü.

İş yerinde Bradley Owens ve meslektaşları, başkalarının değerlendirdiği tevazunun bireysel performansı öngördüğünü buldu. Tevazu, daha düşük genel zihinsel yeteneği kısmen telafi ediyor gibiydi. Liderler arasında tevazu, çalışanların daha memnun ve bağlı olmasıyla ve daha uzun süre kalmasıyla ilişkiliydi.

Owens'ın çalışmaları hataları kabul etmek, başkalarının güçlü yanlarını takdir etmek ve öğrenmeye açık olmak gibi "dışa vurulan tevazuyu" ölçtü. Bu, alçakgönüllülük alt boyutuyla örtüşür ama aynı şey değildir.

Tevazu kılıfında övünmek geri teper

Peki ikisini birden yapmaya çalışanlar ne olacak?

Ovul Sezer, Francesca Gino ve Michael Norton, İngilizcede "humblebragging" denen şeyi inceledi: Şikâyet ya da tevazu kılıfına sokulmuş övünme; örneğin "Açılış konuşmasını yapmak için beni seçtiklerine inanamıyorum, çok gerginim."

Dokuz çalışmada tevazu kılıfında övünmenin, düpedüz övünmekten daha az etkili olduğunu buldular. Bu şekilde övünen insanlar daha az sevildi ve daha az yetkin görüldü, çünkü diğerleri onları samimiyetsiz buldu.

Ders şu: Gerçek tevazu ile sahte tevazu çok farklı algılanır. İnsanlara başardığınız bir şeyi anlatmak istiyorsanız bunu dolaysızca yapmak daha iyidir.

Alçakgönüllülük, düşük özsaygıyla aynı şey değildir

Bu önemli bir ayrımdır.

Özsaygı kendinize ne kadar değer verdiğinizle ilgilidir. Alçakgönüllülük ise kendinizi başkalarına nasıl sunduğunuzla ve kendinizi onların üstünde görüp görmediğinizle ilgilidir. Sağlam bir özsaygınız olup yine de alçakgönüllü olabilirsiniz. Kırılgan bir özsaygınız olup bunu övünerek telafi de edebilirsiniz.

Paulhus, kendini yüceltmenin daha yüksek özsaygıyla ilişkili olduğunu buldu. Düşük bir alçakgönüllülük puanının olumsuz bir şey ifade etmesinin gerekmemesinin bir nedeni de budur: Kısmen kendinizle ilgili basitçe iyi hissettiğinizi yansıtabilir.

Alçakgönüllülük, sorumluluğun bir alt boyutu olan ve görevlerin üstesinden gelebileceğinize inanmakla ilgili olan öz yeterlilikten de farklıdır. Öz yeterlilikte yüksek puan alan birçok kişi bu konuda yine de alçakgönüllüdür.

Çok düşük bir alçakgönüllülük puanı narsisizmle aynı şey değildir. Narsisizm hayranlık ihtiyacı ve düşük empati gibi daha fazlasını içerir. Daha fazlası için narsisizm hakkındaki makalemizi okuyun.

Yüksek ya da düşük puan ne anlama gelir?

Yüksek alçakgönüllülük

Kendinizi öne çıkarmayı sevmezsiniz ve kendinizi başkalarından daha iyi görmezsiniz. İnsanlar çoğu zaman sizi hoş ve birlikte çalışması kolay biri olarak görür; nadiren kibirli bir izlenim bırakırsınız.

Risk, özellikle başkalarının kendini pazarladığı ortamlarda çabalarınızın fark edilmemesidir. Sonuçlarınızdan nesnel bir şekilde söz etmeyi öğrenmeniz gerekebilir.

Düşük alçakgönüllülük

Güçlü yanlarınızdan bahsetmekten rahatsız olmazsınız ve kendinizi çok beğenirsiniz. Bu, işe başvurmayı, maaş pazarlığı yapmayı ve görünür roller üstlenmeyi kolaylaştırabilir.

Risk, başkalarının sizi özellikle zamanla kibirli olarak algılamasıdır. Paulhus'un araştırmasının işaret ettiği gibi ilk izlenim iyi olabilir, ama her zaman kalıcı değildir.

Her iki tanım da tipik eğilimlerle ilgilidir; her durumda geçerli kurallar değildir.

Günlük yaşamda

• İş yerinde: Alçakgönüllü insanlar çoğu zaman sevilen meslektaşlardır, ama terfide gözden kaçabilirler. Somut sonuçlarınızın bir listesini tutmak, önemli anlarda onları nesnel biçimde sunmanızı kolaylaştırır.
• İş görüşmelerinde: Burada kendinizden bahsetmeniz beklenir. Ne yaptığınızı ve sonucun ne olduğunu anlatmak övünmek değildir.
• İlişkilerde: Alçakgönüllülük hataları kabul etmeyi ve özür dilemeyi kolaylaştırır; bu da yakın ilişkilerde önemlidir.
• Sosyal medyada: Sosyal medya kendini sunmayı ödüllendirir. Alçakgönüllü insanlar çoğu zaman kendi başarıları hakkında daha az paylaşım yapar.

Alçakgönüllülük değişebilir mi?

Alçakgönüllülük alt boyutunun kendi başına nasıl değiştiğine dair az araştırma var. Brent Roberts ve meslektaşlarının büyük bir derlemesi, psikolojik müdahalelerin kişilik özelliklerini değiştirdiğini, ancak değişimlerin esas olarak duygusal denge ve dışadönüklükte olduğunu buldu.

Belki daha yararlı soru, nasıl daha fazla ya da daha az alçakgönüllü olunacağı değil, kendi tarzınızı nasıl iyi kullanacağınızdır:

• Çok alçakgönüllüyseniz: Başarılarınızı abartmadan ya da küçümsemeden, nesnel olarak anlatmayı deneyin.
• Alçakgönüllülüğünüz düşükse: Başkalarından geri bildirim isteyin ve hak ettiklerinde başkalarına hakkını verin.
• Her iki durumda da: Tevazu kılıfında övünmekten kaçının. Dolaysız olun.
• Hataları kabul etmenin ve başkalarının güçlü yanlarını takdir etmenin zayıflık olmadığını unutmayın. Araştırmalarda tevazu, gruplarda kabul görme ve statüyle ilişkilidir.

Sık sorulan sorular

Alçakgönüllü olmak bir zayıflık mıdır?

Genel olarak hayır. Alçakgönüllülük kısa vadede görünürlüğünüze mal olabilir, ama tevazu araştırmaları onun zaman içinde kabul görme, gruplarda statü ve iyi ilişkilerle bağlantılı olduğunu düşündürüyor. Zorluk, çabalarınızın yine de görülmesini sağlamaktır.

Düşük alçakgönüllülük kibirle aynı şey midir?

Hayır. Düşük puan, kendinizi çok beğendiğiniz ve bunu göstermekten çekinmediğiniz anlamına gelir. Bunun kibir olarak algılanıp algılanmaması büyük ölçüde nasıl yaptığınıza ve başkalarına da saygı gösterip göstermediğinize bağlıdır.

İlerlemek için daha çok övünmeli miyim?

Nasıl yaptığınıza bağlı. Sezer ve meslektaşları, tevazu kılıfında övünmenin düpedüz övünmekten daha kötü sonuç verdiğini buldu. İnsanlara somut sonuçları nesnel bir şekilde anlatmak, genellikle hem sahte tevazudan hem de böbürlenmekten daha iyidir.

Big Five testinde alçakgönüllülük nasıl ölçülür?

Testimiz, her alt boyutun dört ifadeyle ölçüldüğü IPIP-NEO-120'ye dayanır. Alçakgönüllülük için dört ifadenin hepsi ters puanlanır: Diğerlerinden daha iyi olduğunuza inanmak, kendinizi çok beğenmek, kendinizi beğenmek ve yeteneklerinizle övünmekle ilgilidir. Dört ifadenin hepsi kendiniz hakkında iyi düşünmekle ilgili olduğu için düşük bir puan yalnızca kibri değil, kısmen iyi bir özsaygıyı da yansıtabilir. Puanı sizin eksiksiz bir tarifiniz olarak değil, bir örüntünün işareti olarak okuyun.

Nerede olduğunuzu öğrenin

Alçakgönüllülük, uyumluluğun altı alt boyutundan yalnızca biridir. Alçakgönüllü olup yine de iş birliği ya da merhamet alt boyutlarında düşük puan alabilirsiniz.

Big Five testini çözün ve 30 alt boyutun tamamıyla birlikte bütün profilinizi görün.

Kaynaklar

• Paulhus, D. L. (1998). Interpersonal and intrapsychic adaptiveness of trait self-enhancement: A mixed blessing? Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1197–1208.
• Davis, D. E. et al. (2013). Humility and the development and repair of social bonds: Two longitudinal studies. Self and Identity, 12(1), 58–77.
• Owens, B. P., Johnson, M. D. & Mitchell, T. R. (2013). Expressed humility in organizations: Implications for performance, teams, and leadership. Organization Science, 24(5), 1517–1538.
• Sezer, O., Gino, F. & Norton, M. I. (2018). Humblebragging: A distinct—and ineffective—self-presentation strategy. Journal of Personality and Social Psychology, 114(1), 52–74.
• Roberts, B. W. et al. (2017). A systematic review of personality trait change through intervention. Psychological Bulletin, 143(2), 117–141.
• Johnson, J. A. (2014). Measuring thirty facets of the Five Factor Model with a 120-item public domain inventory: Development of the IPIP-NEO-120. Journal of Research in Personality, 51, 78–89.